Umrede yapılacaklar iki kümede toplanır: ibadetin geçerliliği için şart olan menâsik ve ziyaret programının kalan kısmı. Bu rehber, ikisini birbirine karıştırmadan on maddede sıralar ve her maddenin hangi kaynağa dayandığını belirtir.
Önemli ayrım: Aşağıdaki ilk beş madde umrenin menâsikidir; bunlar yapılmadan umre tamamlanmaz. Altıdan ona kadar olanlar ise ziyaret programının parçasıdır. Ziyaret yerlerine şifa, dilek kabulü veya kaynağı olmayan özel sevap atfeden anlatımlara itibar etmeyin.
Umreyi Tamamlayan Beş Adım
| Sıra | Adım | Hanefî tasnifinde hükmü |
|---|---|---|
| 1 | İhrama girmek | Şart |
| 2 | Kâbe'yi tavaf etmek | Rükün (ilk dört şavt), yediye tamamlamak vacip |
| 3 | Tavaf namazı kılmak | Tavafın vaciplerinden |
| 4 | Safâ ile Merve arasında sa'y | Vacip |
| 5 | Tıraş olmak veya saçı kısaltmak | Vacip |
1. İhrama Usulünce Girmek
Diyanet Hac İlmihali'ne göre niyet eden ve telbiye getiren kimse ihrama girmiş, ihram yasakları başlamış olur. Telbiye dil ile söylenmelidir; kalpten geçirilmesi yeterli değildir.
İhramın iki vacibi vardır:
- Mîkat sınırlarını ihramlı olarak geçmek
- İhram yasaklarına uymak
Hava yoluyla gidenler için ihrama giriş noktası Türkiye'deki kalkış havalimanıdır; Cidde mîkat değildir, mîkat hizası uçaktayken geçilir. Uygulama kafile başkanınızın yönlendirmesine göre değişebilir.
2. Umre Tavafını Yedi Şavta Tamamlamak
Tavaf, Hacerülesved'in hizasından başlayarak Kâbe'nin etrafında yedi defa dönmektir. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Kâbe maddesine göre tavaf, Kâbe sola alınmak suretiyle yapılır.
Diyanet Hac İlmihali'nde Hanefî mezhebine göre tavafın vacipleri şöyle sayılır:
- Abdestli olmak
- Avret yerlerini örtmek
- Hacerülesved hizasını geçmeden başlamak
- Kâbe'yi sola alarak yürümek
- Gücü yetenin yürüyerek tavaf etmesi
- Hatîm'in (Hicr) dışından dolaşmak
- Tavaftan sonra iki rekât namaz kılmak
Hatîm'in dışından dolaşmanın gerekçesi, hatimin çevrelediği alanın Kâbe'den sayılmasıdır. Dört mezhep, tavafın Hicr'in dışından yapılması gerektiğinde ittifak eder. Uygulama ayrıntıları için tavaf nasıl yapılır sayfamıza bakabilirsiniz.
3. Tavaf Namazını Kılmak
Diyanet Hac İlmihali'ne göre tavaftan sonra mümkünse Makām-ı İbrâhim'in arkasında iki rekât tavaf namazı kılınır. İzdiham nedeniyle Makām-ı İbrâhim'in arkasında yer bulunamıyorsa Mescid-i Harâm'ın uygun bir yerinde kılınabilir; kimseye sıkıntı vermemek esastır. Ayrıntı için tavaf namazı nasıl kılınır sayfamızı inceleyebilirsiniz.
4. Sa'yi İhramlıyken Yapmak
Sa'y, Safâ'dan başlayıp Merve'de biten, dördü gidiş üçü dönüş olmak üzere yedi şavttır. Diyanet Hac İlmihali'ne göre umre sa'yi, umre tavafından sonra ve ihramdan çıkmadan önce yapılmalıdır; çünkü umre sa'yi mutlaka ihramlı olarak yapılır. İhramdan çıktıktan sonra yapılırsa dem gerekir.
Hervele, günümüzde yeşil ışıkla aydınlatılmış direkler arasındaki belirli bölümde yapılır ve erkeklere mahsustur; kadınlar sa'yde hervele yapmazlar. Safâ ile Merve arasındaki mesafe için tek rakam verilemez; kaynaklar 390-450 metre aralığında değerler verir. Ayrıntı için sa'y nasıl yapılır sayfamıza bakınız.
5. Tıraş Olup İhramdan Çıkmak
Umrede tehallül, sa'yin tamamlanmasından sonra saçları tıraş etmek veya kısaltmakla gerçekleşir. Tıraş miktarı Hanefî'de saçın en az dörtte biri, Şâfiî'de en az üç tel, Mâlikî ve Hanbelî'de tamamıdır. Kadınların saçlarını tıraş etmeyip kısaltmaları gerektiğinde mezhepler arasında görüş birliği vardır; kadınlar saçlarının ucundan parmak boğunu kadar keserler.
Mescid-i Harâm'da Yapılacak Üç Şey
6. Zemzem İçmek
Zemzem, Mescid-i Harâm içinde ulaşılabilen ve umrecilerin en çok yöneldiği noktalardan biridir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Hz. Peygamber ashabına bol bol zemzem içmelerini ve memleketlerine götürmelerini tavsiye etmiş, kendisi de Mekke'den Medine'ye sık sık zemzem getirtmiştir (Tirmizî, Hac, 112; Fâkihî, II, 48-51).
Aynı kaynağa göre taş ve toprağın Harem sınırları dışına çıkarılması konusunda âlimler ihtilaf etse de zemzem suyunun Harem dışına çıkarılması ittifakla câizdir. Zaruret olmadıkça zemzemin temizlik amacıyla kullanılması ise uygun görülmemiştir.
Türkiye'ye zemzem getirme konusunda mevzuat sayısal bir miktar belirlememiştir; 2009/15481 sayılı Karar'ın Ek-9 listesi miktarı "Müsteşarlık ile Diyanet İşleri Başkanlığınca belirlenecek miktarda" ifadesiyle tanımlar. Bu yüzden bu rehberde litre rakamı verilmemiştir; güncel miktarı havayolunuzdan ve gümrük idaresinden teyit edin.
7. Mültezem ve Hatîm'de Dua Etmek
Diyanet Hac İlmihali, tavaftan sonra Mültezem'de ve Hatîm'de dua edilebileceğini belirtir. Aynı eser, bu uygulamanın günümüzde izdiham nedeniyle pek mümkün olmadığını da açıkça yazar. Kalabalıkta kimseye sıkıntı vermeden, mümkünse uzaktan dua etmek en doğrusudur. Dua metinleri için umre duaları sayfamıza bakabilirsiniz.
8. Mescid-i Harâm'da Vakit Namazlarını Kılmak
Umre programınızın büyük kısmı Mekke'de geçeceği için vakit namazlarını Mescid-i Harâm'da kılmak en tabii adımdır. Mescid-i Harâm'a ve Mescid-i Nebevî'ye giriş ücretsizdir.
Kalabalık saatlerde işinizi kolaylaştıracak birkaç pratik not:
- Cemaate yetişmek için vakitten epeyce önce hareket edin; kapı geçişleri zaman alır.
- Üst katlar ve avlu bölümleri zemine göre daha ferah olabilir.
- Otelinize dönerken hangi kapıdan çıktığınızı not edin; kapılar numaralandırılmıştır.
- Grubunuzla buluşma noktası belirleyin ve telefonunuzu tam şarjlı tutun.
Medine'de Yapılacak İki Şey
9. Mescid-i Nebevî ve Ravza Ziyareti
Mescid-i Nebevî, Hz. Peygamber tarafından hicretten sonra 622'de inşa edilmiştir; ilk yapı yaklaşık 60x70 zirâ ölçüsünde, üstü açık ve taş temel üzerine kerpiç duvarlıydı. Mescit yüzyıllar boyunca genişletilmiş, 1984-1994 yıllarındaki büyük Suudi genişletmesiyle çatı namazgâhı dâhil 165.326 m² alana ulaşmıştır. Sultan Abdülmecid'in 1850-1861 yıllarındaki yenilemesi Osmanlı'nın en kapsamlı müdahalesidir ve mescidi 10.939 m² alana, 327 sütuna ulaştırmıştır.
Ravza-i Mutahhara, Hz. Peygamber'in minberi ile hücre-i saâdetleri arasındaki 22 × 15 metrelik alandır. Ravza'ya giriş Nusuk uygulaması üzerinden alınan randevu (izin) ile mümkündür; randevusuz giriş yapılamaz. QR kodun kapıda okutulması gerekir ve randevu saati geçen ziyaretçiler içeri alınmaz. Ravza ziyareti izni aynı kişiye genellikle yılda bir kez verilmektedir.
Programınızda Medine süresi kısaysa randevu planlamasını en başta yapın. Ayrıntı için Ravza-i Mutahhara ve Medine'de gezilecek yerler sayfalarımıza bakabilirsiniz.
10. Kubâ, Uhud ve Cennetü'l-Bakī Ziyaretleri
Medine ziyaret programının klasik durakları şunlardır:
- Kubâ Mescidi: Kubâ, Hz. Peygamber'in hicrette Medine'den önceki son durağıdır ve İslâm'da inşa edilen ilk mescit olan Kubâ Mescidi burada yapılmıştır. Mescit, Kral Selman Kubâ Mescidi Genişletme Projesi kapsamında 5.035 m²'den 50.000 m²'ye çıkarılmaktadır.
- Uhud: TDV İslâm Ansiklopedisi'nin Uhud Gazvesi maddesine göre Uhud dağı 8 km uzunluğunda ve 720 metre yüksekliğindedir; Mescid-i Nebevî'ye yaklaşık 5 km mesafededir. Uhud Gazvesi'nde şehit sayısı 70'tir. Hz. Peygamber'in amcası Hz. Hamza burada şehit olmuş, kabri önemli bir ziyaret noktası hâline gelmiş ve Kanûnî Sultan Süleyman 1543'te türbeyi yeniden yaptırmıştır.
- Cennetü'l-Bakī: Mescid-i Nebevî'nin hemen doğusunda/güneydoğusundadır. Hz. Peygamber'in kızları Rukıyye ve Zeyneb, oğlu İbrâhim, Hz. Fâtıma, Hz. Hasan ile Hz. Osman ve Abdurrahman b. Avf gibi sahâbîler burada medfundur. Bugün faal bir mezarlıktır ve üzerinde hiçbir yapı veya ayırt edici işaret bulunmamaktadır.
Medine ziyaret noktalarının künyesi özet hâlinde şöyledir:
| Nokta | Tarihî künye | Konum notu |
|---|---|---|
| Kubâ Mescidi | İslâm'da inşa edilen ilk mescit | Hicrette Medine öncesi son durak |
| Uhud | Uhud Gazvesi'nde 70 şehit | Dağ 8 km uzunluğunda, 720 m yüksekliğinde |
| Cennetü'l-Bakī | Müslümanların ilk mezarlığı | Mescid-i Nebevî'nin doğu/güneydoğu tarafı |
| Ravza-i Mutahhara | Minber ile hücre-i saâdet arası | 22 × 15 m, Nusuk randevusu şart |
Bir uyarı gerekir: kabristanda namaz kılmak Diyanet'in çerçevesinde mekruh kabul edilir; Cennetü'l-Bakī ziyaretini bu çerçevede yapın. Mescid-i Kıbleteyn, Yedi Mescit gibi yerler tarihî ziyaret noktalarıdır; bunlara Haremeyn dışında özel namaz fazileti atfetmek için sahih delil gerekir. Ziyaret listesi için umre ziyaret yerleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Programınızı Kurarken Dikkat Edilecekler
| Konu | Pratik not |
|---|---|
| Sıcak dönem | Açık alan ziyaretlerini sabah erken veya akşam serinliğine alın |
| Ravza randevusu | Nusuk üzerinden alınır, randevu saati geçerse giriş yapılamaz |
| Zemzem taşıma | Litre sınırını havayolunuzdan ve gümrükten teyit edin |
| Şehir dışı gezi | Umre vizesiyle Mekke, Medine ve Cidde dışına münferit seyahat mümkün değildir |
| İzdiham | Mültezem ve Hacerülesved'de zorlamayın, hizadan selamlamak yeterlidir |
Umre vizeleri münferiden Mekke, Medine ve Cidde dışına seyahat imkânı vermez; diğer şehirlere ancak bir Suudi acentesinin düzenlediği programa bağlı kalınarak gidilebilir. Taif gibi bir durak düşünüyorsanız bunu acentenizle önceden konuşun.
Menâsikin bütününü hatırlamak isterseniz umre yeni başlayanlar rehberi sayfamız adım adım anlatım sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
Umrede kaç adım vardır?
İbadetin kendisi dört ana adımdan oluşur: ihram, tavaf, sa'y ve tıraş. Hanefî tasnifinde tavaf namazı da tavafın vaciplerindendir.
Tavafı nereden başlatmalıyım?
Tavaf, Hacerülesved'in bulunduğu köşeden ya da hizasından başlar. Hanefî mezhebinde tavafın vaciplerinden biri, Hacerülesved hizasını geçmeden başlamaktır.
Hatîm'in içinden geçilebilir mi?
Hayır. Tavafın Hicr'in (Hatîm) dışından yapılması gerektiğinde dört mezhep ittifak eder; gerekçesi hatimin çevrelediği alanın Kâbe'den sayılmasıdır.
Tavaf namazı nerede kılınır?
Diyanet Hac İlmihali'ne göre mümkünse Makām-ı İbrâhim'in arkasında iki rekât kılınır. İzdiham varsa Mescid-i Harâm'ın uygun bir yerinde kılınabilir.
Sa'yi ihramdan çıktıktan sonra yapabilir miyim?
Yapılmamalıdır. Umre sa'yi mutlaka ihramlı olarak, tavaftan sonra ve ihramdan çıkmadan önce yapılır; ihramdan çıkıldıktan sonra yapılırsa dem gerekir.
Zemzemi Türkiye'ye getirebilir miyim?
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre zemzemin Harem dışına çıkarılması ittifakla câizdir. Türkiye'ye giriş tarafında ise mevzuat sayısal bir miktar belirlemez; miktarı Bakanlık ve Diyanet belirler. Güncel sınırı havayolunuzdan ve gümrükten teyit edin.
Mültezem'de dua etmek şart mı?
Şart değildir. Diyanet Hac İlmihali bunu bir uygulama olarak anlatır ve günümüzde izdiham nedeniyle pek mümkün olmadığını belirtir.
Ravza ziyareti için randevu zorunlu mu?
Evet. Ravza-i Mutahhara'ya giriş Nusuk üzerinden alınan randevu ile mümkündür; randevusuz giriş yapılamaz ve randevu saati geçen ziyaretçiler içeri alınmaz.
Ravza'nın ölçüsü nedir?
Ravza-i Mutahhara, Hz. Peygamber'in minberi ile hücre-i saâdetleri arasındaki 22 × 15 metrelik alandır.
Cennetü'l-Bakī'de namaz kılınır mı?
Diyanet'in çerçevesinde kabristanda namaz kılmak mekruh kabul edilir. Cennetü'l-Bakī bugün faal bir mezarlıktır ve üzerinde hiçbir yapı bulunmamaktadır.
Mescid-i Harâm'a giriş ücretli mi?
Hayır. Mescid-i Harâm'a ve Mescid-i Nebevî'ye giriş ücretsizdir.
Umre programında vedâ tavafı var mı?
Hayır. Vedâ tavafı hac menâsikinin bir vacibidir; umrenin parçası değildir.
Sonuç
Umrede yapılacaklar listesini iki kümede tutmak en sağlıklı yaklaşımdır. Birinci küme ibadetin kendisidir: ihram, tavaf, tavaf namazı, sa'y ve tıraş. Bunlar yapılmadan umre tamamlanmaz ve eksiklikleri dem gerektirebilir.
İkinci küme ziyaret programıdır: zemzem, Mescid-i Harâm'daki namazlar, Mescid-i Nebevî, Ravza, Kubâ, Uhud ve Cennetü'l-Bakī. Bu ziyaretlerin tarihî ve manevi değeri vardır; ancak kaynağı olmayan fazilet iddialarıyla süslenmeye ihtiyaçları yoktur. Program seçenekleri ve tarihler için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar: Diyanet İşleri Başkanlığı — Hac İlmihali · TDV İslâm Ansiklopedisi — Zemzem maddesi · Suudi Arabistan Ulusal e-Devlet Portalı — Ravza ziyaret izni
📞 Detaylı bilgi ve iletişim için: +90 546 910 20 72 · WhatsApp
Sefernur Editör Ekibi
Doğrulanmış Yazar10+ yıl umre ve hac organizasyon deneyimine sahip Sefernur ekibinin rehber, otel ve ziyaret yeri içerikleri.
