Tavaf Nedir? Anlamı, Çeşitleri ve Hükümleri

Tavaf, hac ve umrenin en temel ibadetlerinden biridir. Bu kapsamlı rehberde, tavafın ne olduğunu, çeşitlerini ve hükümlerini detaylı şekilde ele alacağız.

Tavaf Nedir?

Tavaf, Arapça "طواف" kelimesinden gelen ve "çevresinde dönmek" anlamına gelen İslami bir ibadettir. Kabe'nin etrafında yedi kez dönerek yapılır.

Tavafın Kelime Anlamı

Tavaf, "etrafında dönmek, çevrelemek" anlamlarına gelir. Dini literatürde ise Kabe'nin etrafında belirli sayıda turlar atmak olarak tanımlanır.

Tavafın Önemi

Tavaf, hac ve umrenin farzlarından biridir. Yapılmadığı takdirde hac veya umre geçerli olmaz.

Tavafın Çeşitleri

1. Kudüm Tavafı

Mekke'ye ilk varışta yapılan tavaf:

• Sünnet olarak kabul edilir

• 7 şavttan oluşur

• Umre veya hac öncesi yapılır

2. Ziyaret Tavafı (İfaza)

Hacın farzlarından biri olan tavaf:

• Hacda zorunludur

• 7 şavttan oluşur

• Arafat'tan dönüşte yapılır

3. Veda Tavafı

Mekke'den ayrılmadan önce yapılan tavaf:

• Sünnet olarak kabul edilir

• 7 şavttan oluşur

• Hac veya umrenin son ibadetidir

4. Umre Tavafı

Umre ibadetinin bir parçası:

• Farz olarak kabul edilir

• 7 şavttan oluşur

• Umre niyetiyle yapılır

Tavafın Hükümleri

Farz Olma Durumu

Tavafın Şartları

Tavafın Yapılışı

Tavaf Kuralları

Şavt Nedir? Tavafın Teknik Tanımı

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Hac İlmihali adlı kaynak eserinde tavaf, "Hacer-i Esved'in hizasından başlayarak Kâ'be'yi sola almak suretiyle Kâ'be'nin etrafında yedi defa dönmek" diye tanımlanır. Bu dönüşlerin her birine şavt denir. Tavafın Kâ'be'nin etrafında yapılması gerektiği, "Ve Beyt-i Atîk'i (Kâ'be'yi) tavaf etsinler" (Hac sûresi, 22/29) âyetinden anlaşılmaktadır.

Uygulamasına Göre Yedi Çeşit Tavaf

Hac İlmihali tavafı hükmü itibariyle farz, vacip, sünnet ve nafile olmak üzere dörde; uygulaması itibariyle ise yediye ayırır: kudûm, ziyaret, veda, umre, nezir, nafile ve tahiyyetü'l-mescid tavafı. Hükümleri ve isimleri farklı olsa da bu tavafların hepsinin yapılışı, farzları, vacipleri ve sünnetleri aynıdır.

Tahiyyetü'l-mescid tavafı; kudûm, ziyaret, umre, veda veya nezir tavafı yapmak durumunda olmayan kimselerin Mescid-i Haram'a her gittiklerinde yapmaları müstehap olan nafile tavaftır.

Tavafın Farzları ve Vacipleri

Hanefî mezhebine göre tavafın ilk dört şavtı farz, yedi şavta tamamlamak ise vaciptir; dört şavtı yapan kimsenin tavafı geçerli olur. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde yedi şavtın tamamlanması farzdır ve eksik bırakılan şavtın sadaka ile telafisi mümkün değildir.

Tavafın vacipleri şunlardır:

• Tavafı abdestli yapmak
• Avret mahallini örtülü tutmak
• Teyâmün, yani Kâ'be'yi sola alıp sağdan dönmek
• İlk şavta Hacer-i Esved'in hizasını geçmeden başlamak
• Gücü yetenin tavafı yürüyerek yapması
• Tavafı Hatîm'in dışından dolanarak yapmak
• Tavafı yedi şavta tamamlamak

Bu vaciplerden biri mazeretsiz terk edilirse dem gerekir. Dem, ceza olarak koyun veya keçi cinsinden bir kurban kesilmesidir; deve ve sığır cinsinden kesilene ise bedene denir.

Hatîm, Kâ'be'nin kuzeyinde Rükn-i Irâkî ile Rükn-i Şâmî arasındaki duvarın karşısında, yerden yaklaşık bir metre yüksekliğinde yarım daire şeklindeki duvardır. Hatîm Kâ'be'den sayıldığı için tavaf onun dışından yapılır; içinden geçilerek yapılan şavt geçerli olmaz.

Tavafın Sünnetleri

• İstilâm: Tavafa başlarken ve her şavtın sonunda Hacer-i Esved'i tekbir ve tehlil getirerek selamlamak. Kalabalık değilse ve kimseye eziyet verilmeyecekse öpülür. İlmihal bu noktada açıktır: müstehap bir fiili ifa etmek için insanları itip kakma günahı işlenmez.
• Remel: Sonunda sa'y yapılacak tavafların ilk üç şavtında erkeklerin çalımlı ve süratli yürümesi. İzdiham varsa remel yapılmaz.
• Iztıbâ: Yine sonunda sa'y yapılacak tavaflarda erkeklerin ridânın bir ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omza atarak sağ omzu açıkta bırakması.
• Müvâlât: Şavtları ara vermeden peş peşe yapmak.
• Tavaftan sonra zemzem içmek.

Kadınlar tavafta ıztıbâ ve remel yapmaz; mümkün olduğu kadar tenha yerden tavaf etmeye çalışırlar.

Tavaf Namazı

Her tavaftan sonra iki rek'at tavaf namazı kılınır; birinci rek'atta Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikinci rek'atta İhlâs sûresi okunur. Kerahet vakti değilse namaz geciktirilmeksizin Makam-ı İbrâhim'in arka tarafında kılınır; izdiham varsa tavaf edenlere engel olmamak için Mescid-i Haram'ın herhangi bir yerinde kılınması daha uygundur.

Hac İlmihali tavaf namazını tavafın vacipleri arasında saymakla birlikte, bu namazın müstakil bir ibadet olduğunu ve terkinden dolayı dem gerekmediğini, ancak kılmayan kimsenin günahkâr olacağını belirtir. Mâlikî mezhebine göre dem gerekir; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre tavaf namazı sünnettir.

Tavafın adım adım uygulanışı için Tavaf Nasıl Yapılır, tavaf namazı için Tavaf Namazı Nasıl Kılınır yazılarına bakabilirsiniz.

Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali - "Tavaf", "Tavafın Geçerli Olmasının Şartları", "Tavafın Vacipleri", "Tavafın Sünnetleri" bölümleri ve Terimler Sözlüğü (şavt, hatîm, ıztıbâ, dem, bedene maddeleri).

Umre Fırsatları Rehberimizi İnceleyin

Sıkça Sorulan Sorular

Tavaf nedir?

Tavaf, Kabe'nin etrafında yedi kez dönerek yapılan ibadettir.

Kaç çeşit tavaf var?

Diyanet Hac İlmihali tavafı hükmü itibariyle farz, vacip, sünnet ve nafile olmak üzere dörde; uygulaması itibariyle kudûm, ziyaret (ifâza), veda, umre, nezir, nafile ve tahiyyetü'l-mescid tavafı olmak üzere yediye ayırır.

Tavaf farz mı?

Ziyaret tavafı ve umre tavafı farz (rükün), kudüm tavafı sünnet, veda tavafı ise Hanefî mezhebine göre vaciptir.

Tavaf kaç şavttır?

Tavaf, 7 şavttan oluşur.

Tavaf abdestsiz yapılır mı?

Hanefî mezhebine göre tavafı abdestli yapmak tavafın vacibidir; abdestsiz yapılan tavafın yeniden yapılması, yapılmazsa dem gerekir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre ise abdest tavafın geçerlilik şartıdır ve bu eksiklik ceza ile telafi edilemez.

Tavaf sırasında ne okunur?

Tavaf sırasında telbiye, çeşitli dualar ve ayetler okunur.

Tavafın ilk kaç şavtı farzdır?

Hanefî mezhebine göre tavafın ilk dört şavtı farz, yediye tamamlamak vaciptir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre yedi şavtın tamamı farzdır.

Tavaf sırasında abdest bozulursa ne yapılır?

Abdesti bozulan kişi tavafı bırakıp abdest alır ve kaldığı yerden devam eder; dilerse tavafı yeniden yapabilir. Hac İlmihali, tavafın bütünüyle yeniden yapılmasının daha faziletli olduğunu belirtir.

Tavafta Hacer-i Esved'e doğru eğilmek gerekir mi?

Hayır. İlmihalde tarif edilen uygulama istilâmdır: Hacer-i Esved hizasına gelince durmaksızın tekbir ve tehlil getirerek selamlamak, kalabalık değilse öpmek. Eğilmek veya rükû etmek şeklinde bir uygulama yoktur.

Tavaf namazı kerahet vaktinde kılınır mı?

Hanefî mezhebine göre tavaf namazı kerahet vakti çıktıktan sonra kılınır. Şâfiî mezhebine göre kerahet vaktinde de kılınabilir.

Sonuç

Sefernur olarak hac ve umre süreçlerinde size destek olmaktan mutluluk duyarız.

---

📞 Detaylı bilgi ve iletişim için: +90 546 910 20 72 · WhatsApp