Ci'râne, Mekke ile Tâif arasında yer alan tarihî bir mevkidir. Huneyn Gazvesi'nde elde edilen ganimetlerin dağıtıldığı yer olarak bilinir. Hıll bölgesinde bulunduğu için, Harem sınırları içinde olan kimselerin umre niyetiyle ihrama girebilecekleri mîkat noktalarından biridir.
Önemli bir düzeltme: Ci'râne, zaman zaman zemzem kuyusunun bulunduğu bölge sanılmaktadır. Bu doğru değildir. Zemzem Kuyusu Mescid-i Harâm'ın içinde, Hacerülesved'in tam karşısında ve Kâbe'ye yaklaşık 19 metre uzaklıktadır. Ci'râne ise Mescid-i Harâm'ın içinde değil, şehir dışında, Tâif istikametinde bir mevkidir. İkisi arasında hiçbir bağ yoktur.
Ci'râne Nerede? Konum ve Coğrafi Künye
Ci'râne (Arapça: الجعرانة), Mekke'nin doğusunda, Tâif yolu üzerindedir. Klasik kaynaklardan Ezrakî, mevkinin Mekke'ye 9 mil uzaklıkta olduğunu kaydeder. Vaktiyle burada aynı adla anılan bir su kuyusu bulunuyordu.
| Künye | Bilgi |
|---|---|
| Arapça adı | الجعرانة |
| Konum | Mekke ile Tâif arasında |
| Mekke'ye uzaklık | 9 mil (Ezrakî, Ahbâru Mekke, II, 131) |
| Bölge statüsü | Hıll (Harem sınırları dışı) |
| Dinî işlevi | Mekke'dekiler için umre mîkatı |
| Tarihî önemi | Huneyn ganimetlerinin dağıtıldığı yer |
Ölçü hakkında not: Klasik metinlerdeki "mil", bugünkü kilometreye birebir çevrilebilen sabit bir birim değildir; dönemden döneme ve bölgeden bölgeye değişir. Bu sebeple bu rehberde kesin bir kilometre değeri verilmemiştir. Ziyaret planlarken mesafeyi rehberinizden veya güncel harita uygulamasından teyit ediniz.
Ci'râne Adı Nasıl Okunur?
Kelimenin okunuşunda klasik dönemde bir ayrılık vardır. İlk dönem hadis âlimlerinin çoğu Ciirrâne biçiminde okumuştur. Tarihçiler ve dilciler ise Ci'râne okuyuşunu tercih etmiştir. Türkçe kaynaklarda çoğunlukla "Ci'râne" veya sadeleştirilmiş hâliyle "Cirane" yazılır; üçü de aynı yeri anlatır.
Ci'râne'nin Tarihi: Huneyn Ganimetleri
Ci'râne'yi İslâm tarihinde meşhur eden olay, Huneyn Gazvesi sonrasında burada yaşananlardır.
Huneyn'de Hevâzin ve Sakīf kabilelerine bağlı kuvvetler ağır bir yenilgiye uğradı. Bir kısmı Evtâs mevkiine çekildi, bir kısmı Tâif Kalesi'ne sığındı. Hz. Peygamber elde edilen ganimetleri Ci'râne'de bırakarak Tâif'e hareket etti ve şehri kuşatma altına aldı (8/630).
Tâif kuşatmasının kaldırılmasının ardından Hz. Peygamber ganimetlerin muhafaza edildiği Ci'râne'ye döndü. Esirleri ve ganimeti hemen dağıtmayıp bir süre bekledi; niyeti, müslüman olarak kendisine başvuracak Hevâzinliler'e bunları iade etmekti. Hevâzin heyeti gecikince taksim yapıldı; beytülmâl hissesi olan beşte bir ayrıldıktan sonra kalan mallar dağıtıldı.
Taksim sırasında müellefe-i kulûba daha fazla pay verilmesi, bazı müslümanların ve ensardan bir kısmının itirazına yol açtı. Hz. Peygamber ensarı toplayarak bu tasarrufun sebebini anlattı, onların faziletini dile getirdi ve kendisinin daima onlarla beraber olacağını söyledi. Ensar, söyledikleri sözlerden pişmanlık duyduklarını ve kendisinden razı olduklarını bildirdi.
Hz. Peygamber Ci'râne'den Umre Yaptı
Ganimetlerin taksiminden sonra Hz. Peygamber Ci'râne'de ihrama girerek umre için Mekke'ye gitti. Umresini tamamladıktan sonra tekrar Ci'râne'ye döndü ve buradan Medine'ye hareket etti.
Ci'râne'nin bugün bir umre mîkatı olarak taşıdığı önem, doğrudan bu uygulamadan kaynaklanır. Mevkide, bu hatıraları yâd etmek üzere inşa edilmiş bir mescid bulunmaktadır.
Umre ibadetinin baştan sona nasıl yapıldığını merak ediyorsanız umre nasıl yapılır rehberimize göz atabilirsiniz.
Ci'râne Neden Bir Umre Mîkatı Sayılır?
Mîkat, ihrama girilmesi gereken sınır noktasıdır. Mekke dışından gelenler için beş temel mîkat vardır: Zülhuleyfe, Cuhfe, Karnülmenâzil, Yelemlem ve Zâtüırk. Ci'râne bu beş mîkattan biri değildir.
Ci'râne'nin işlevi farklıdır. Harem bölgesi içinde bulunan bir kimse umre yapmak istediğinde, Harem sınırları içinde ihrama giremez; Hıll bölgesine çıkarak orada ihrama girmesi gerekir. Ci'râne, Hıll bölgesinde yer aldığı için bu amaçla kullanılan noktalardan biridir.
Harem'de bulunanların umre için kullandığı üç yer şunlardır:
- Ci'râne — Hz. Peygamber'in umre için ihrama girdiği yer
- Ten'îm — Mescid-i Âişe'nin bulunduğu, en çok tercih edilen nokta
- Hudeybiye — Hudeybiye Antlaşması'nın yapıldığı mevki
Bu üçünün konumu ve Mescid-i Harâm'a göre durumu birbirinden farklıdır:
| Mîkat yeri | Bölge | Mescid-i Harâm'a konumu | Öne çıkan özelliği |
|---|---|---|---|
| Ci'râne | Hıll | Tâif istikameti | Hz. Peygamber buradan umreye ihramlandı |
| Ten'îm | Hıll | Harem sınır alemlerinin en yakını (6 km) | Mescid-i Âişe burada; en yaygın tercih |
| Hudeybiye | Hıll | Harem sınır alemlerinin en uzağı (20 km) | Hudeybiye Antlaşması'nın yapıldığı yer |
Hudeybiye'nin tarihi ve ziyaret bilgileri için Hudeybiye ziyaret rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Mezheplere Göre Hangi Mîkat Daha Faziletli?
Bu üç mîkat yerinin fazilet sıralamasında mezhepler arasında görüş farkı vardır. Hepsinden ihrama girmek geçerlidir; ayrılık yalnızca hangisinin daha faziletli olduğu noktasındadır.
| Görüş sahibi | Fazilet sıralaması |
|---|---|
| Şâfiîler ve bazı Mâlikî–Hanbelî âlimler | Ci'râne → Ten'îm → Hudeybiye |
| Hanefîler, Hanbelîler'in çoğunluğu, bazı Şâfiîler | Ten'îm daha faziletlidir |
| Mâlikî âlimlerin ekseriyeti | Ci'râne ile Hudeybiye arasında fark yoktur |
Pratikte umre organizasyonlarının büyük çoğunluğu Ten'îm'i (Mescid-i Âişe) kullanır. Bunun sebebi fıkhî bir zorunluluk değil, Mescid-i Harâm'a en yakın nokta olması ve ulaşımın kolaylığıdır.
Ci'râne'den Umre İçin İhrama Nasıl Girilir?
Ci'râne'den ihrama girme usulü, diğer mîkat noktalarındakiyle aynıdır. Sıra şöyledir:
- Hazırlık: Gusül veya abdest alınır, tırnak ve saç bakımı önceden tamamlanır.
- İhram elbisesi: Erkekler izâr ve ridâ giyer; kadınların özel bir ihram kıyafeti yoktur, normal örtünmeleri yeterlidir.
- İhram namazı: Kerahet vakti değilse iki rekât namaz kılınır.
- Niyet: Umre niyeti getirilir.
- Telbiye: Telbiye getirilir; bu andan itibaren ihram yasakları başlar.
- Mekke'ye dönüş: Mescid-i Harâm'a gidilerek tavaf ve sa'y yapılır, ardından tıraş ile ihramdan çıkılır.
İhramın ne olduğu ve yasakları hakkında ayrıntı için ihram nedir ve ihrama nasıl girilir rehberlerimize bakabilirsiniz.
Dikkat edilecek nokta: İhram yasakları telbiye ile başlar. Ci'râne'ye giderken değil, Ci'râne'de niyet ve telbiyeden sonra yasaklara riayet edilir. Dönüş yolunda ihramlı olduğunuzu unutmamak önemlidir.
Ci'râne Ziyaretinde Bilinmesi Gerekenler
Ci'râne, Mekke'deki klasik ziyaret programlarının değişmez durağı değildir; çoğu program Ten'îm'i kullanır. Buraya gitmek isteyenlerin şunları göz önünde bulundurması yerinde olur:
- Ziyaret amacı netleştirilmeli. Ci'râne'ye ya tarihî bir mevki olarak ya da umre için ihrama girmek üzere gidilir. İkisi farklı hazırlık gerektirir.
- Ulaşım önceden planlanmalı. Mevki şehir merkezinde değildir; bireysel gidilecekse dönüş de baştan ayarlanmalıdır.
- Kalabalık dönemler hesaba katılmalı. Ramazan ve hac mevsiminde mîkat noktalarında yoğunluk artar.
Mekke'deki diğer ziyaret yerleri ve şehir içi ulaşım için Mekke rehberi 2026 sayfamız yol gösterici olacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Cirane nerede bulunur?
Ci'râne, Mekke ile Tâif arasında, Mekke'nin doğu istikametindedir. Ezrakî'nin kaydına göre Mekke'ye 9 mil uzaklıktadır. Harem sınırlarının dışında, Hıll bölgesinde yer alır.
Cirane ile zemzem kuyusunun bir ilgisi var mı?
Hayır, hiçbir ilgisi yoktur. Zemzem Kuyusu Mescid-i Harâm'ın içinde, Kâbe'ye yaklaşık 19 metre uzaklıktadır. Ci'râne ise şehir dışında, Tâif yolu üzerinde ayrı bir mevkidir.
Ci'râne neden önemlidir?
İki sebeple önemlidir. Birincisi, Huneyn Gazvesi'nde elde edilen ganimetlerin burada dağıtılmış olmasıdır. İkincisi, Hz. Peygamber'in burada ihrama girerek umre yapmış olması ve mevkinin bir umre mîkatı hâline gelmesidir.
Ci'râne beş temel mîkattan biri midir?
Hayır. Beş temel mîkat Zülhuleyfe, Cuhfe, Karnülmenâzil, Yelemlem ve Zâtüırk'tır. Ci'râne bunlardan biri değildir; Harem bölgesinde bulunanların umre için kullandığı Hıll noktalarından biridir.
Mekke'de bulunan biri umre için nereden ihrama girer?
Harem sınırları içinde bulunan kimse Harem'de ihrama giremez; Hıll bölgesine çıkması gerekir. Bu amaçla kullanılan üç yer Ci'râne, Ten'îm ve Hudeybiye'dir.
Ci'râne mi Ten'îm mi daha faziletlidir?
Mezhepler ayrılır. Şâfiîlere ve bazı Mâlikî–Hanbelî âlimlere göre en faziletlisi Ci'râne'dir. Hanefîlere, Hanbelîlerin çoğunluğuna ve bazı Şâfiîlere göre ise Ten'îm daha faziletlidir. Her üçünden ihrama girmek de geçerlidir.
Hz. Peygamber Ci'râne'den umre yaptı mı?
Evet. Huneyn ganimetlerinin taksiminden sonra Ci'râne'de ihrama girerek umre için Mekke'ye gitmiş, umresinin ardından tekrar Ci'râne'ye dönmüş ve buradan Medine'ye hareket etmiştir.
Ci'râne'de mescid var mı?
Evet. Mevkide, burada yaşanan olayların hatırasını yâd etmek üzere inşa edilmiş bir mescid bulunmaktadır.
Ci'râne Harem bölgesinde mi yer alır?
Hayır. Ci'râne Hıll bölgesindedir, yani Harem sınırlarının dışındadır. Umre için ihrama girilebilmesinin sebebi de tam olarak budur.
Ci'râne Mekke'ye kaç kilometre uzaklıkta?
Klasik kaynaklarda mesafe 9 mil olarak verilir. Bu ölçü bugünkü kilometreye birebir çevrilebilen sabit bir birim olmadığı için bu rehberde kesin bir kilometre değeri verilmemiştir; güncel mesafeyi harita uygulamasından teyit ediniz.
"Cirane" mi "Ci'râne" mi doğru yazım?
İkisi de aynı yeri anlatır. İlk dönem hadis âlimlerinin çoğu Ciirrâne, tarihçiler ve dilciler Ci'râne biçiminde okumuştur. Türkçede sadeleştirilmiş "Cirane" yazımı da yaygındır.
Umre için mutlaka Ci'râne'ye gitmek gerekir mi?
Hayır. Mekke dışından gelen bir yolcu kendi güzergâhındaki mîkatta ihrama girer. Ci'râne yalnızca Harem bölgesinde bulunan ve umre yapmak isteyenler için bir seçenektir; bu durumda da Ten'îm ve Hudeybiye alternatifleri vardır.
Sonuç
Ci'râne, Huneyn ganimetlerinin dağıtıldığı ve Hz. Peygamber'in umre için ihrama girdiği tarihî bir mevkidir. Zemzem kuyusuyla ya da Mescid-i Harâm'ın içindeki herhangi bir alanla ilgisi yoktur. Bugünkü pratik önemi, Harem bölgesinde bulunanların umre niyetiyle ihrama girebilecekleri üç Hıll noktasından biri olmasıdır.
Umre programınızı planlarken mîkat tercihi genellikle organizasyonunuz tarafından belirlenir. Güncel program ve fiyat seçeneklerini umre fiyatları 2026 sayfamızdan inceleyebilir, size uygun dönemi belirlemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar: Ahmet Önkal, "Cİ‘RÂNE", TDV İslâm Ansiklopedisi, 1993 · Diyanet İşleri Başkanlığı Hac ve Umre İlmihali
📞 Detaylı bilgi ve iletişim için: +90 546 910 20 72 · WhatsApp
Sefernur Editör Ekibi
Doğrulanmış Yazar10+ yıl umre ve hac organizasyon deneyimine sahip Sefernur ekibinin rehber, otel ve ziyaret yeri içerikleri.
